Cập nhật 2025: Nghĩa Vụ đóng BHXH Cho Người Lao Động Việt Nam và Nước Ngoài

Các quỹ Bảo hiểm Bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN) bao gồm những gì?

Hệ thống Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Việt Nam bao gồm ba quỹ chính do cơ quan Bảo hiểm Xã hội quản lý, cùng với hai khoản đóng góp bắt buộc khác, bao gồm:

Ba Quỹ Bảo hiểm Chính

1. Bảo hiểm Xã hội (SI – Social Insurance): Chiếm tỷ trọng lớn nhất, bao gồm chế độ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản.

2. Bảo hiểm Y tế (HI – Health Insurance): Đảm bảo quyền lợi khám chữa bệnh cho người lao động.

3. Bảo hiểm Thất nghiệp (UI – Unemployment Insurance): Hỗ trợ tài chính cho người lao động khi bị mất việc làm.

Các khoản đóng góp bắt buộc khác

• Quỹ Bảo hiểm Tai nạn lao động, Bệnh nghề nghiệp (Occupational Accident and Disease Insurance): Thường được gộp chung trong tỷ lệ đóng BHXH của doanh nghiệp (0.5%).

• Phí Công đoàn (Union Fee): Doanh nghiệp có trách nhiệm đóng 2% trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho người lao động, không phân biệt công ty có tổ chức công đoàn hay không.

Đối tượng tham gia và Tỷ lệ đóng BHXH 2025 (Cập nhật)

Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được tính trên tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH của người lao động. Tỷ lệ này được phân chia giữa người sử dụng lao động (Doanh nghiệp) và người lao động (NLĐ).

(*) Chú thích quan trọng về BHXH cho người lao động nước ngoài:

• Người lao động nước ngoài phải tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc (trừ BHTN) nếu có Giấy phép lao động (hoặc Chứng chỉ hành nghề, Giấy phép), hợp đồng lao động từ đủ 01 năm trở lên và chưa nghỉ hưu.

• Người nước ngoài không phải đóng Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Mức lương làm cơ sở đóng Bảo hiểm và Giới hạn Trần

Tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH là gì?

Tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc bao gồm:

• Mức lương theo Hợp đồng Lao động.

• Các khoản phụ cấp lương (phụ cấp chức danh, phụ cấp khu vực, v.v.).

• Các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương đã thỏa thuận trong HĐLĐ.

Quy định về Mức trần đóng BHXH (Giới hạn tối đa)

Mặc dù tiền lương thực tế của nhân sự cấp cao (như CEO, Giám đốc) có thể rất cao, nhưng tiền lương làm cơ sở tính đóng BHXH, BHYT, BHTN được giới hạn bởi một mức trần theo quy định:

• BHXH và BHTN: Mức lương tối đa để tính đóng là 20 lần mức lương cơ sở.

• BHYT: Mức lương tối đa để tính đóng là 20 lần mức lương cơ sở.

Đây là thông tin quan trọng giúp doanh nghiệp dự toán chi phí chính xác và tránh bị truy thu khi thanh tra, kiểm tra.

Quy trình và Hậu quả khi trốn đóng Bảo hiểm xã hội

Quy trình báo tăng, báo giảm lao động hàng tháng

Doanh nghiệp có trách nhiệm nộp hồ sơ báo tăng (tăng lao động mới) hoặc báo giảm (nghỉ việc, tạm hoãn) cho cơ quan BHXH quản lý trực tiếp chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng phát sinh thay đổi. Việc thực hiện thủ tục qua các phần mềm giao dịch điện tử (như iBHXH) giúp tối ưu hóa thời gian.

Hậu quả của việc đóng chậm hoặc trốn đóng BHXH

Nếu doanh nghiệp đóng chậm hoặc cố tình trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, sẽ phải đối mặt với các hình phạt nghiêm khắc:

• Lãi chậm nộp: Doanh nghiệp phải nộp khoản lãi bằng 2 lần mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề, tính trên số tiền chưa đóng.

• Xử phạt hành chính: Bị xử phạt theo quy định của Chính phủ (Nghị định 12/2022/NĐ-CP) với mức phạt tiền lớn.

• Truy cứu trách nhiệm hình sự: Trường hợp trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN với số tiền lớn và tái phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.